Ο πρώτος προσωπικός υπολογιστής 16bit με γραφικό περιβάλλον χρήστη, «παιδί» του τελειομανή Steve Jobs, με πολλά καινοτόμα χαρακτηριστικά αλλά και κάποια μειονεκτήματα, που δεν του επέτρεψαν να επιτύχει εμπορικά.

Apple Lisa. «Ο προσωπικός υπολογιστής που εργάζεται όπως εσείς» ήταν ένα από τα μότο προώθησης του καινοτόμου συστήματος που παρουσιάστηκε στις αρχές του 1983. το Lisa project είχε ξεκινήσει πέντε χρόνια νωρίτερα με στόχο την κατασκευή ενός ισχυρού υπολογιστή με GUI, που θα απευθυνόταν στις επιχειρήσεις και θα συμπλήρωνε την επιτυχημένη σειρά οικιακών προσωπικών υπολογιστών Apple II/III. Η ονομασία ανεπίσημα προερχόταν από την πρωτότοκη κόρη του Jobs, ενώ επίσημα σήμαινε Local Integrated Software Architecture. O Jobs ήταν απόλυτα αφοσιωμένος σε αυτό, αναπτύσσοντας με σχολαστικότητα κάθε χαρακτηριστικό και καθυστερώντας την κυκλοφορία του νέου συστήματος. 

Η εισαγωγή του GUI ήταν ιδιαίτερα καινοτόμος, ενώ ο Apple Lisa είχε πολλά κοινά στοιχεία με τους σύγχρονους υπολογιστές , εικονική μνήμη, παράθυρα εφαρμογών, πτυσσόμενα μενού, multiple tasking, ιεραρχικό σύστημα αρχείων, εικονίδια, αντιγραφή/ επικόλληση μεταξύ εφαρμογών, χρήση ποντικού κ.α. H Apple ξόδεψε εκατομμύρια δολάρια για την ανάπτυξη του hardware και του software, ωστόσο το νέο, πρωτοποριακό σύστημα αποδείχτηκε εμπορική αποτυχία. Ήταν ακριβό ακόμη και για τους επαγγελματίες, ενώ το περίπλοκο λειτουργικό σύστημά του ήταν «βαρύ» για τον επεξεργαστή των μόλις 5MHz. 

Επιπλέον, εκτός από τη συνοδευτική σουίτα εφαρμογών Lisa Office System ή 7/7, που περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, τα LisaWrite (επεξεργασία κειμένου), LisaCalc (λογιστικά φύλλα), LisaGraph (διαγράμματα) και LisaDraw (σχεδίαση), οι διαθέσιμες λύσεις ήταν περιορισμένες. Ένα χρόνο αργότερα κυκλοφόρησε ο υπολογιστής Lisa 2 σχεδόν στη μισή τιμή και με FDD 3.5” 400Kb της Sony, που ήταν πιο αξιόπιστο. Το 1985 μετονομάστηκε σε Macintosh XL και πλέον έτρεχε το λειτουργικό σύστημα και τις εφαρμογές του επιτυχημένου Macintosh (κυκλοφόρησε το 1984) μέσω του software εξομοίωσης MacWorks. Οι πωλήσεις βελτιώθηκαν, ωστόσο το 1996 η Apple σταμάτησε εντελώς την παραγωγή συστημάτων Lisa, Lisa 2 και Macintosh XL και επικεντρώθηκε στην επιτυχημένη σειρά υπολογιστών Macintosh, που είχε μικρότερο κόστος παραγωγής.

Apple Lisa

Πρώτη παρουσίαση  Ιανουάριος: 1983
Κόστος:  $9.995 (περίπου 16.00 ευρώ σήμερα)
Επεξεργαστής: Motorola MC68000 5MHz 16bit, χωρίς FPU
Μνήμη:  1Mb
Αποθήκευση:  Δύο FDDs 5.25” των 871Kb έκαστο, προαιρετικός εξωτερικός δίσκος 5Mb
Απεικόνιση: Ενσωματωμένη ασπρόμαυρη οθόνη 12”, 720x264pixels
Θύρες:  1 παράλληλη, 2 σειριακές, Mouse port
Τροφοδοσία:  150Watt
Λειτουργικό σύστημα: LisaOS


Του Χ. Τάππα